GACS-verplichting voor utiliteitsgebouwen
Boven 290 kW moet een utiliteitsgebouw zijn energiegebruik permanent meten, vastleggen en analyseren. ModbusCloud levert dat deel, met de meters en installaties die er al zijn.
Voor welke gebouwen de GACS-plicht geldt
GACS staat voor gebouwautomatiserings- en controlesysteem. De plicht komt uit de Europese EPBD en staat in Nederland in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).
Het vermogen staat op het typeplaatje van de installatie. Verwarming en koeling tel je niet bij elkaar op, en installaties in cascade tellen als één.
- Gebouwen
- Utiliteitsgebouwen die worden verwarmd of gekoeld. Een gebouw met een of meer woningen valt erbuiten.
- Installatie
- Verwarming of airco, ook in combinatie met ventilatie, met een nominaal vermogen van meer dan 290 kW
- Sinds
- 1 januari 2026, voor bestaande bouw en nieuwbouw
- Vanaf 1 januari 2030
- Al vanaf een nominaal vermogen van meer dan 70 kW
- Verantwoordelijk
- De eigenaar. Bij nieuwbouw degene die bouwt.
- Toezicht
- De gemeente, meestal via de omgevingsdienst
- Regels
- Bbl artikel 3.145 tot en met 3.147 en 4.160c tot en met 4.160e, uitgewerkt in de Omgevingsregeling
Wat wanneer geldt
- 1 januari 2026
Plicht boven 290 kW
Bestaande utiliteitsgebouwen en nieuwbouw met meer dan 290 kW moeten een GACS hebben.
- 29 mei 2026
Binnenlucht en klasse-eisen
Het systeem moet ook de binnenluchtkwaliteit monitoren. De klasse-eisen uit NEN-EN-ISO 52120-1 staan sindsdien in de Omgevingsregeling.
- 1 januari 2028
Automatische lichtregeling
Gebouwen boven 290 kW moeten ook een automatische lichtregeling hebben.
- 1 januari 2030
Grens naar 70 kW
De plicht geldt dan vanaf 70 kW. Dat staat al in het Bbl.
Wat de regels vragen en wat ModbusCloud levert
De regels noemen geen protocol en geen merk. Onderdelen van verschillende fabrikanten mogen samen het systeem vormen, zolang het deze vier dingen kan.
| Wat het systeem moet kunnen | Wat ModbusCloud levert |
|---|---|
| Het energiegebruik permanent meten, bijhouden en analyseren, en bijsturen mogelijk maken | Metingen uit energiemeters en installaties, met historie tot 12 maanden, grafieken en PDF-rapporten. Bijsturen kan door Modbus-registers te schrijven, op aanvraag per Gateway. |
| De energie-efficiëntie toetsen, rendementsverliezen opsporen en de beheerder informeren | Drempelalarmen, storingscodes en de Automatische bewaking, die afwijkingen van de eigen norm, vastgelopen waarden en tellerfouten meldt. De beheerder krijgt een e-mail en een melding in het portaal. |
| Communiceren met de technische installaties, ook van verschillende fabrikanten | Modbus RTU en Modbus TCP, van verschillende merken tegelijk op één Gateway. De data is op te halen via de REST API. |
| De binnenluchtkwaliteit monitoren | Temperatuur-, vocht- en CO2-sensoren die Modbus spreken, met historie en alarmen op grenswaarden. |
ModbusCloud is het meet- en analysedeel van een GACS
Een GACS bestaat meestal uit meerdere onderdelen. De regelingen zitten in de installaties, het meten en melden kan in ModbusCloud.
In de installaties
De regeling van verwarming, koeling, ventilatie en verlichting, met tijdprogramma's en temperatuurregeling per ruimte.
In ModbusCloud
Het energiegebruik meten, vastleggen en analyseren, afwijkingen opsporen en de beheerder informeren, voor alle installaties en gebouwen in één portaal.
Voor scholen, kantoren en zorgpanden zonder gebouwbeheersysteem
Vanaf 2030 valt een gebouw met meer dan 70 kW onder de plicht. Volgens IPLO ligt die grens ruwweg bij 400 tot 1.600 m², afhankelijk van het energielabel.
Een groot gebouwbeheersysteem is daar vaak te veel. Een Gateway leest de meters en installaties uit die er al zijn, en het portaal meet, legt vast en meldt.
Voor de eigenaar of beheerder
Je ziet per gebouw het energiegebruik en de installaties, met een melding bij afwijkingen en een PDF-rapport dat automatisch wordt gemaild.
Voor de installateur
Je bewaakt de gebouwen van al jouw klanten op afstand, in één portaal. Elke klant krijgt een eigen klantportaal in jouw huisstijl.
Voor de energieadviseur
Je haalt de metingen van meters en installaties op via de REST API of als CSV-bestand, voor je eigen analyses.
Een gebouw aansluiten in drie stappen
Aansluiten
Sluit de Gateway aan op de energiemeters en installaties, via RS485 of via het netwerk van het gebouw.
Scannen
Start een scan in het portaal. De Gateway herkent de apparaten die in de bibliotheek staan.
Bewaken
Je ziet het verbruik en de installaties per gebouw. Alarmen en de Automatische bewaking melden afwijkingen aan de beheerder.
Prijs per gateway, per jaar of eenmalig
Gateway
€295 eenmalig
€275 vanaf 10 stuks, €249 vanaf 25, vanaf 50 op offerte
Portaal
€149 per jaar
Inclusief 4G-data tot 30 MB per maand
€495 eenmalig
4G-data bij eenmalig
Alleen als 4G gebruikt wordt
€1 per maand
€95 voor tien jaar
Alle prijzen excl. btw. White label klantportaal inbegrepen. Alle prijzen
100 dagen niet-goed-geld-teruggarantieMaakt de gateway geen verbinding met een Modbus-apparaat uit onze templatebibliotheek, dan krijg je jouw geld terug.
Vragen over de GACS-plicht
Moet ik voor GACS BACnet hebben?
Nee. De regels noemen geen protocol. Van welke fabrikant de onderdelen zijn, maakt niet uit, zolang ze samen de vereiste functies hebben.
Hoe weet ik of mijn gebouw eronder valt?
Kijk naar het nominaal vermogen op het typeplaatje van de verwarming of de airco. Verwarming en koeling tel je niet bij elkaar op. Een gebouw met een of meer woningen valt erbuiten.
Wie is verantwoordelijk, de eigenaar of de huurder?
De eigenaar, of wie anders bevoegd is om voorzieningen aan het gebouw te treffen. Bij nieuwbouw is dat degene die bouwt.
Is ModbusCloud een complete GACS?
Nee. ModbusCloud meet, legt vast, analyseert en meldt afwijkingen aan de beheerder. De regeling van verwarming, koeling en ventilatie zit in de installaties zelf.
Is NEN-EN-ISO 52120-1 verplicht?
Sinds 29 mei 2026 staan de klasse-eisen in de Omgevingsregeling. Voor bestaande bouw geldt klasse C, met de energieanalyse en rapportage (functie 7.4) op klasse B. Voor nieuwbouw geldt klasse B, met functie 7.4 op klasse A. Een gelijkwaardige oplossing mag ook.
Wat verandert er in 2030?
De grens gaat van 290 naar 70 kW. Dat staat al in het Bbl, dus dan vallen ook kleinere kantoren, scholen en winkels eronder.
Wat gebeurt er als mijn gebouw niet voldoet?
De gemeente of de omgevingsdienst controleert. Voldoet het gebouw niet, dan kan een last onder dwangsom volgen.
Hoe lang bewaart ModbusCloud de metingen?
Het portaal bewaart de historie 12 maanden. Met de CSV-export of de REST API bewaar je de metingen zo lang als je wilt.
Zelf zien hoe het werkt?
