Op deze pagina
Een tussenmeter lees je op afstand uit via de communicatiepoort van de meter. Bij de meeste zakelijke kWh-meters is dat Modbus RTU over een RS485-bus. Een gateway vraagt de meterstanden op en stuurt ze naar een portaal of een eigen systeem. Wil je energie aan huurders doorbelasten, lees dan de importteller van een MID-meter uit, niet het vermogen. Zo zie je het energieverbruik per huurder of groep zonder langs de meterkast te lopen.
Hieronder staan de registers, de bekabeling en de regels voor de installateur of beheerder die in een bedrijfsverzamelgebouw tussenmeters op afstand uitleest.
Een tussenmeter meet een deel van de installatie achter de hoofdaansluiting
Een tussenmeter zit in de installatie achter de aansluiting van de netbeheerder en registreert het verbruik van één bedrijfsunit, gebouwdelen of specifieke apparatuur. De energieleverancier rekent nog steeds af op de hoofdmeter. De tussenmeter verdeelt dat verbruik binnen het pand naar het werkelijke verbruik, bijvoorbeeld over onderhuurders of over een warmtepomp, een laadpaal en de rest van het gebouw. Zonder tussenmeter blijft voor de energierekening alleen een verdeling naar vierkante meters of een vaste sleutel over.
Voor elektriciteit is het een kWh-meter, voor gas en water telt hij in m³ en voor warmte in GJ. Een warmtemeter heeft twee temperatuursensoren, een debietmeter en een rekenwerk, en vraagt vaak extra leidingwerk (Stichting Stimular). De rest van deze uitleg gaat over kWh-meters in de groepenkast.
Een tussenmeter zonder communicatiepoort toont alleen een stand op het display. Iemand loopt dan elke maand langs de meterkast. Kies je voor uitlezen op afstand, dan heeft de meter een Modbus-, M-Bus- of pulsuitgang nodig.
Een MID-meter maakt de meting controleerbaar voor de huurder
Een MID-meter is goedgekeurd volgens de Europese meetinstrumentenrichtlijn 2014/32/EU, bijlage V, voor actieve elektriciteitsmeters "for residential, commercial and light industrial use". De richtlijn kent de nauwkeurigheidsklassen A, B en C, waarbij C de kleinste fouten toestaat.
Op het typeplaatje herken je hem aan de CE-markering met direct daarachter een rechthoek met de letter M en de laatste twee cijfers van het jaar (artikel 21 en 22). Daarachter staat het nummer van de aangemelde instantie die de productie controleert. "M26" betekent dat de markering in 2026 is aangebracht.
Voor eigen energiebeheer volstaat een meter zonder MID. Reken je met een huurder af, dan wil die huurder kunnen nagaan dat de meter klopt. De MID-markering is dat bewijs. Of de Nederlandse wet een MID-meter voor elke doorbelasting eist, hebben we niet in een primaire bron gevonden, dus dat beweren we hier niet.
Drie manieren om een tussenmeter op afstand uit te lezen
Een tussenmeter geeft zijn waarden af via Modbus, via M-Bus of via een pulsuitgang. De tabel laat zien wat elke route levert.
| Route | Wat de meter afgeeft | Waar je hem tegenkomt |
|---|---|---|
| Modbus RTU over RS485 | Meterstanden, vermogen, spanning en stroom per fase in registers | Zakelijke kWh-meters op DIN-rail |
| Modbus TCP | Dezelfde registers over ethernet | Netanalysatoren en TCP-varianten van kWh-meters |
| M-Bus | Meterstanden met eenheid in elk record | Warmte-, water- en gasmeters |
| Pulsuitgang (S0) | Een puls per vaste hoeveelheid energie | Oudere en goedkope meters |
Alleen Modbus en M-Bus geven de meterstand zelf door. Welke kWh-meters een Modbus-poort hebben, staat in de vergelijking van Modbus-energiemeters. Een pulsteller begint bij nul op het moment dat je gaat tellen. Mist hij pulsen, dan loopt zijn stand achter op het display en dat haal je niet meer in. Het verschil tussen M-Bus en Modbus staat uitgewerkt in M-Bus en hoe het verschilt van Modbus.
Welke registers je uitleest voor doorbelasting
Voor doorbelasting lees je de importteller, want die telt alleen wat de groep van het net afneemt. Bij de Eastron SDM630 is dat input register 30073, Total Import kWh, met function code 04 (Eastron, SDM630 Modbus Protocol Implementation V1.8).
Register 30343 heet "Total kWh", maar is volgens noot 3 in dezelfde handleiding import plus export. Hangen er zonnepanelen achter de tussenmeter, dan telt die de teruglevering als verbruik. Die fout zie je pas als een huurder zijn rekening narekent.
Elke waarde van de SDM630 is een 32-bit float in twee registers, standaard met het meest significante register eerst. Vraag altijd een even aantal registers op: een oneven aantal geeft een exception. Per verzoek kun je hooguit 80 registers lezen. Andere merken nummeren anders, dus zoek per meter de registertabel op. Hoe je zo'n tabel leest, staat in de uitleg over Modbus-registers.
Meerdere kWh-meters aansluiten op één RS485-bus
Op één RS485-bus passen hooguit 32 elektrische nodes, de gateway meegeteld. Eastron noemt in de handleiding van de SDM630 een totale buslengte van hooguit 1200 m en afgeschermde twisted pair, zoals Belden 8761.
Je lust A en B door van meter naar meter, zonder aftakkingen. Aan beide uiteinden komt een afsluitweerstand van 120 Ω (minimaal 0,25 W). Elke meter krijgt een eigen Modbus-adres tussen 1 en 247. Uit de fabriek staat de SDM630 op adres 1, 9600 baud, geen pariteit en één stopbit. Zet je vijf meters op de bus, dan wijzig je eerst vier adressen.
Het plaatsen van de meters in de groepenkast is werk voor een installateur. De bekabeling zelf, met afscherming en aarding, staat in RS485-bekabeling voor Modbus.
Van meterstanden naar een afrekening per huurder
Het verbruik van een huurder over een maand is het verschil tussen twee meterstanden. Je leest de importteller op de eerste dag van de maand en op de eerste dag van de volgende maand, en trekt ze van elkaar af.
De teller loopt in de meter door, ook als de verbinding met de gateway een uur wegvalt. Het verbruik van dat uur zit dus in de volgende stand. Vermogen in watt is een momentopname, dus voor de facturatie gebruik je het niet.
Vermogen en kortere intervallen gebruik je om het energieverbruik te monitoren: welke groep trekt wanneer stroom, en waar zitten afwijkingen ten opzichte van vorige week. Sluipverbruik, zoals een groep die in het weekend niet afschakelt, zie je pas in zo'n reeks. Stichting Stimular noemt dat bemetering het totale verbruik "soms wel 40%" laat dalen, zonder onderzoek als bron. De meter zelf bespaart niets. De besparing komt van de maatregelen die je neemt nadat je ziet waar het verbruik zit.
Regels die meten op afstand vaker nodig maken
Een tussenmeter is in Nederland geen algemene plicht, maar twee regels maken meten op afstand vaker nodig.
De energiebesparingsplicht geldt volgens RVO voor locaties vanaf 50 000 kWh elektriciteit of 25 000 m³ aardgas(equivalent) per jaar. Die bedrijven nemen maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder en rapporteren eens in de vier jaar. Bij grote energieverbruikers laten tussenmeters zien bij welke groep een maatregel de energiekosten verlaagt, en bij een controle onderbouw je daarmee wat je hebt gedaan.
Voor warmte, koude en warm tapwater geldt artikel 9c van de Europese energie-efficiëntierichtlijn 2012/27/EU. Meters en warmtekostenverdelers die na 25 oktober 2020 zijn geplaatst, moeten op afstand uitleesbaar zijn. Oudere moeten uiterlijk 1 januari 2027 worden omgebouwd of vervangen, tenzij de lidstaat aantoont dat dat niet kostenefficiënt is. Voor kWh-meters op elektriciteit geldt die datum niet, ook niet voor bestaande. In Nederland regelt artikel 8 van de Warmtewet individuele warmtemeters waar dat technisch mogelijk en financieel redelijk is, en een warmtemeter moet aan de MID voldoen.
Wat is een tussenmeter?
Een kWh-, gas-, water- of warmtemeter achter de hoofdaansluiting die het verbruik van één bedrijfsunit, gebouwdeel of groep apparatuur meet. De energieleverancier rekent af op de hoofdmeter. De tussenmeter verdeelt dat verbruik binnen het pand, over onderhuurders of over een warmtepomp en een laadpaal.
Hoe plaats je een tussenmeter?
In de groepenkast, achter de groep die je wilt meten, door een installateur. Een kWh-meter sluit je aan op fase, nul en de uitgaande groep. Voor uitlezen op afstand komen A en B van de RS485-aansluiting op de bus naar de gateway.
Wat kost een tussenmeter?
Stichting Stimular noemt 200 tot 400 euro voor het leveren en plaatsen van een tussenmeter voor gas of elektriciteit, en 50 tot 150 euro voor een watertussenmeter. Die bedragen staan op een pagina uit 2020. De terugverdientijd voor elektriciteit en gas schat Stimular op nul tot één jaar.
Moet een tussenmeter MID-gecertificeerd zijn?
Voor eigen energiebeheer niet. Reken je met huurders af, dan maakt een MID-meter de meting controleerbaar. De CE-markering met een M en het jaartal toont de goedkeuring volgens richtlijn 2014/32/EU. Een wettelijke plicht voor elke doorbelasting hebben we niet in een primaire bron gevonden.
Welk register lees ik uit voor een afrekening?
De importteller in kWh. Bij de Eastron SDM630 is dat input register 30073. Register 30343 telt import en export op en geeft met zonnepanelen achter de meter een te hoge stand. Andere merken gebruiken andere adressen, dus zoek per meter de registertabel van de fabrikant op.
Hoeveel tussenmeters kunnen op één RS485-bus?
Hooguit 32 elektrische nodes, de gateway meegeteld. Dat noemt Eastron voor de SDM630 als grens van de bus. Elke meter krijgt een eigen Modbus-adres tussen 1 en 247, en aan beide uiteinden van de bus zit een afsluitweerstand van 120 Ω.
De ModbusCloud Gateway leest tot 32 Modbus-apparaten per RS485-lijn uit, en ook kWh-meters met Modbus TCP in het netwerk. Voor de Eastron SDM630, de Janitza UMG-reeks en de energiemeters van Schneider staan templates in de bibliotheek. Standaard leest de Gateway elke 5 minuten uit, en de historie blijft 365 dagen staan. Per gateway download je de metingen als CSV voor 30 dagen of 12 maanden, en de REST API levert dezelfde standen aan een eigen facturatiesysteem. Valt de verbinding weg, dan buffert de Gateway de metingen en stuurt ze na. De Gateway kost 295 euro, de portaallicentie 149 euro per jaar of 495 euro eenmalig.
