Installateur controleert een warmtepomp bij een klant met een servicecontract
Op deze pagina

Een servicecontract met monitoring op afstand legt drie dingen vast die een gewoon onderhoudscontract openlaat. Welke meetwaarde of storingscode geeft een alarm, wie krijgt dat alarm, en binnen hoeveel uur na het alarm reageert de monteur? Het onderhoud op de kalender blijft, inclusief de wettelijke controles zoals de F-gas-lekcontrole. De monitoring voegt bezoeken op basis van de toestand toe en maakt de reactietijd meetbaar. Dit stuk is voor de installateur die zo'n contract bij zakelijke klanten wil aanbieden, van een cv-installatie tot een koelcel.

Wat er in een servicecontract met monitoring op afstand staat

Een servicecontract met monitoring heeft dezelfde basis als elk onderhoudscontract: omvang, verantwoordelijkheden, looptijd en beëindiging. De tabel toont wat er technisch bij komt.

OnderdeelWat je vastlegt
InstallatiesWelke apparaten onder het contract vallen, met fabrikant, type en locatie
Gemeten waardenWelke registers je uitleest: storingscode, temperaturen, druk, verbruik
AlarmenWelke waarde of code een alarm is, en wat een melding zonder actie blijft
OntvangersWie het alarm krijgt, binnen en buiten kantoortijd
ReactietijdUren vanaf het alarm tot de monteur ter plaatse is of op afstand handelt
BezoekenGepland onderhoud, wettelijke controles, bezoeken op basis van metingen en firmware-updates van de apparaten
DataWie eigenaar is, hoe lang je bewaart, verwerkersovereenkomst als het nodig is
UitsluitingenOnderdelen bij slijtage, kosten van materiaal, schade door derden, storing van het netwerk van de klant

Het onderdeel dat het vaakst ontbreekt, is de definitie van een storing. "Storing" in het contract moet hetzelfde betekenen als "alarm" in de monitoring, anders discussieer je achteraf over wat er gemeld had moeten worden.

Preventief, toestandsafhankelijk en correctief onderhoud

NEN-EN 13306 is de norm met de onderhoudsbegrippen, en de norm zegt zelf dat die begrippen vooral tellen bij het opstellen van onderhoudscontracten. Hoofdstuk 7 onderscheidt preventief onderhoud, met daarbinnen onderhoud op vaste momenten en toestandsafhankelijk onderhoud, en correctief onderhoud na een storing.

In een servicecontract met monitoring komen alle drie terug. Het jaarlijkse bezoek en de wettelijke controles staan vooraf op de kalender. Een toestandsafhankelijk bezoek plan je omdat een meting daar reden voor geeft, zoals een temperatuur of druk die over weken langzaam verloopt. Zulke afwijkingen zie je alleen in de historie van de sensoren, niet bij een jaarlijkse controle. De storingsdienst is correctief onderhoud, gestart door een alarm.

De monitoring verandert vooral de tweede en derde vorm. Zonder metingen bestaat toestandsafhankelijk onderhoud niet, en een correctief bezoek begint pas als de klant belt. Het onderhoud wordt dan proactief in plaats van reactief: je ziet dat er onderhoud nodig is voordat de installatie stilvalt. Schrijf in het contract welke bezoeken in de prijs zitten en welke je apart rekent; een bezoek op basis van een meting valt anders snel tussen twee stoelen.

Wettelijke controles horen in de planning

Monitoring vervangt geen wettelijke controle. Twee verplichtingen komen bij installateurs het vaakst voor.

De F-gassenverordening (EU) 2024/573 eist in artikel 5 een lekcontrole bij installaties vanaf 5 ton CO2-equivalent. Hermetisch gesloten installaties met dat label zijn vrijgesteld tot 10 ton. Het interval hangt af van de vulling, en een lekdetectiesysteem verdubbelt het:

550500ton CO2-equivalentZonder lekdetectiesysteem12 maanden6 maanden3 maandenMet lekdetectiesysteem24 maanden12 maanden6 maanden
Verordening (EU) 2024/573, artikel 5 lid 6: lekcontrole per vulling in ton CO2-equivalent.

Vanaf 500 ton is een lekdetectiesysteem verplicht dat de exploitant of het onderhoudsbedrijf waarschuwt (artikel 6). Dat systeem controleer je zelf ook minstens elke 12 maanden. Een drukalarm op een Modbus-register is niet vanzelf een lekdetectiesysteem in de zin van de verordening, dus reken niet met de langere intervallen omdat je monitort. De lekcontrole doet een gecertificeerde monteur onder BRL 100 of BRL 200.

De tweede verplichting staat in artikel 6.38 van het Besluit bouwwerken leefomgeving: een gasgestookte stookinstallatie boven 100 kW keur je minstens eens per vier jaar. De keuring gaat over veilig functioneren, de verbranding en energiezuinigheid, door een keurder met certificaat (artikel 6.40). Een niet-gemeenschappelijke cv-ketel tot 100 kW in een woning valt erbuiten. Voor een warmtepomp in een woning bestaat geen algemene onderhoudsplicht; de lekcontrole geldt alleen als de vulling boven de drempel ligt en hij niet hermetisch gesloten is.

Meer over de intervallen en de logboekplicht staat in de F-gassenverordening 2024/573.

Reactietijd vanaf het alarm meten

Met monitoring begint de reactietijd uit het contract bij het tijdstempel van het alarm, niet bij het telefoontje van de klant. Zonder monitoring weet niemand precies wanneer de storing begon; met monitoring staat het tot op de minuut in de alarmgeschiedenis.

HersteltijdReactietijdAlarm02:14Bevestigd02:31Ter plaatse07:40Opgelost09:05
  1. Alarm
    storingscode ongelijk aan 0, mail naar de storingsdienst
  2. Bevestigd
    monteur neemt het alarm aan, met naam en tijd
  3. Ter plaatse
    monteur bij de installatie
  4. Opgelost
    waarde weer normaal, alarm gesloten
De klok van het contract start bij het alarm, niet bij het telefoontje van de klant.

Schrijf de reactietijd in uren en per ernst. Een kritieke storing in een koelcel vraagt een ander antwoord dan een filtermelding op een ventilatie-unit. Een formulering als "zo snel mogelijk" kun je niet meten; "binnen 4 uur na het alarm, ook 's nachts" wel. Leg ook vast wat telt als reactie: een monteur ter plaatse, of een handeling op afstand zoals een setpoint terugzetten.

Test elk alarm bij de start van het contract. Dan weet je dat het bij de juiste monteur aankomt. Een alarm dat iemand bevestigt, laat zien dat het is opgepakt. Spreek af dat de dienstdoende monteur elk alarm bevestigt, ook als hij pas de volgende ochtend gaat. Dan heb je bij een discussie een tijd en een naam. Hoe je zulke regels opzet, staat in Modbus-alerts instellen.

Wat de monitoring zelf kan missen

Monitoring heeft een eigen storingsvorm: als de verbinding wegvalt, komt er geen alarm. Een router die de klant vervangt, een firewallregel of een stroomstoring in de meterkast is genoeg. Neem daarom twee meldingen op die over de monitoring zelf gaan:

  1. Gateway offline: de gateway meldt zich niet meer bij het portaal.
  2. Geen data: de gateway is online, maar een Modbus-apparaat antwoordt niet meer.

Spreek af hoe je op die meldingen reageert en of ze onder de reactietijd vallen. Een 4G-verbinding als back-up maakt de eerste melding zeldzamer; zie de 4G Modbus-gateway.

Let op stille uren. Staan de meldingen 's nachts uit, terwijl het contract een nachtelijke reactie belooft, dan hoort niemand de storing. Het contract en de instellingen van de monitoring moeten dezelfde uren noemen.

Merkportalen en één overzicht per klant

Een merkportaal laat alleen de apparaten van die fabrikant zien. Bij een klant met een warmtepomp, een ventilatie-unit, een omvormer en een kWh-meter van vier merken heb je vier logins en vier soorten alarmen. Komt er een thuisbatterij of laadpaal bij, dan nog een.

Vier merkportalenEén overzicht via ModbusWarmtepompPortaal AVentilatiePortaal BOmvormerPortaal CkWh-meterPortaal DWarmtepompVentilatieOmvormerkWh-meterModbusCloudEén portaalVier logins, vier soorten alarmenEén lijst met alarmen per klant
Een merkportaal stopt bij het eigen merk; via Modbus komen alle apparaten van de klant in één overzicht.

Via Modbus lees je de registers van al die apparaten op dezelfde manier uit, ongeacht het merk. Dat is remote monitoring over alle merken heen, in plaats van service per fabrikant. Zo leg je in het contract één alarmlijst per klant vast. Welke registers een warmtepomp heeft, staat in warmtepomp Modbus-monitoring.

Data van de klant en de verwerkersovereenkomst

Leg in het contract vast dat de meetdata van de klant blijft en hoe lang je ze bewaart. Bij een bedrijfspand gaat het meestal om technische data zonder persoonsgegevens. Verwerk je gegevens die tot personen te herleiden zijn, zoals het verbruik van een huishouden, dan geldt artikel 28 van de AVG. Jouw verwerking als verwerker valt dan onder een overeenkomst met de klant. Neem die verwerkersovereenkomst dan als bijlage op.

Wat de prijs van het contract bepaalt

De prijs van een servicecontract met monitoring volgt uit vier posten, niet uit een marktprijs:

  • het aantal geplande bezoeken, inclusief de lekcontroles met de intervallen hierboven;
  • de storingsdienst: bereikbaarheid buiten kantoortijd en de beloofde reactietijd;
  • de monitoring zelf: hardware op locatie, licentie en eventueel 4G-data;
  • de tijd voor het bekijken van alarmen en het maandelijkse of jaarlijkse rapport aan de klant.

Reken de monitoring per installatie, niet per apparaat: de kosten zitten in de gateway en de licentie per locatie, niet in het aantal registers.

Wat houdt een onderhoudscontract in?

Een onderhoudscontract legt vast welke installaties je onderhoudt, hoe vaak je komt, wat in de prijs zit en hoe snel je bij een storing reageert. Met monitoring op afstand leg je ook vast welke storingscode een alarm geeft. En wie dat alarm krijgt, binnen en buiten kantoortijd.

Is onderhoud van een warmtepomp verplicht?

Nee, niet in het algemeen. Voor een warmtepomp in een woning bestaat geen wettelijke onderhoudsplicht. Wel geldt de F-gas-lekcontrole uit verordening 2024/573 als de vulling 5 ton CO2-equivalent of meer is en de unit niet hermetisch gesloten is. Hermetische units zijn vrijgesteld tot 10 ton.

Wat is het verschil tussen preventief en correctief onderhoud?

Preventief onderhoud doe je voordat er iets stuk is: op vaste momenten of op basis van een meting. Correctief onderhoud doe je na een storing. NEN-EN 13306 rekent toestandsafhankelijk onderhoud, op basis van metingen, tot preventief onderhoud. Monitoring op afstand maakt die vorm mogelijk.

Vanaf wanneer telt de reactietijd in een servicecontract?

Vanaf het moment dat je in het contract noemt. Met monitoring is dat meestal het tijdstempel van het alarm, omdat dat moment vastligt in de alarmgeschiedenis. Zonder monitoring is het vaak het telefoontje van de klant. Dan weet niemand hoe lang de storing al liep.

Mag ik de lekcontrole minder vaak doen als ik op afstand monitor?

Nee, niet op basis van gewone monitoring. Verordening 2024/573 verlengt het interval alleen bij een lekdetectiesysteem. Een drukalarm op een Modbus-register is dat niet vanzelf. Vanaf 500 ton CO2-equivalent is een lekdetectiesysteem verplicht en controleer je het zelf elk jaar.

Heb ik een verwerkersovereenkomst nodig?

Alleen als je persoonsgegevens verwerkt in opdracht van de klant. Technische data van een bedrijfspand zonder herleidbare personen valt daar meestal niet onder. Het verbruik van een huishouden kan wel een persoonsgegeven zijn; dan vraagt artikel 28 AVG een overeenkomst tussen jou en de klant.