F-gassenverordening 2024/573: wat verandert er voor koeltechniek?

De f-gassenverordening 2024/573 is sinds 11 maart 2024 het nieuwe regelgevend kader voor iedereen die in Nederland aan koel-, klimaat- of warmtepompapparatuur werkt. De verordening vervangt de oude 517/2014 en drukt de HFK quota tegen 2030 verder terug dan de meeste bedrijven twee jaar geleden hadden ingerekend. Voor een NL koudetechniek-firma met BRL 100 certificaat betekent dit een kortere levensduur voor R32 en R410A installaties, een strakkere logboekplicht via ILT, en een nieuw persoonscertificaat A1 tot E dat vanaf 29 maart 2026 in werking treedt.

Deze gids maakt de f-gassenverordening 2024/573 praktisch: welke apparaatklassen bijlage IV verbiedt en per welke datum, hoe de HFK quotalijn tot 5,2 procent van de baseline daalt in 2030, wat STEK aankondigt in BRL 100 v3.0, en hoe je met Modbus monitoring de lekcontrole en het digitale logboek automatisch invult. De focus ligt op koeltechniek installateurs, service-firma's en beheerders van commerciele koelinstallaties, chillers en warmtepompen in Nederland.

Belangrijkste punten

• Verordening (EU) 2024/573 trad op 11 maart 2024 in werking en vervangt 517/2014 (bron: EUR-Lex CELEX 32024R0573).
• De HFK quota daalt tegen 2030 tot 5,2 procent van de 2015 baseline, tegenover 21 procent onder 517/2014, en tegen 2050 volledig naar nul (bron: Umweltbundesamt).
• Bijlage IV zet gefaseerde GWP-limieten neer per apparaatklasse: max GWP 150 vanaf 2027 voor lucht/water splits kleiner dan 12 kW en steckerfertige warmtepompen tot 50 kW, en volledig verbod op F-gassen vanaf 2032 in steckerfertige warmtepompen tot 12 kW.
• STEK publiceerde BRL 100 v3.0 en BRL 200 v2.0 in december 2025; implementatie 31 augustus 2026 met 24 maanden transitieperiode (bron: stek.nl).
• Modbus monitoring maakt de lekcontrole en digitale logboek plicht handhaafbaar: drukval en temperatuurdrift op koudemiddelzijde registreren, automatische alarmen bij afwijkingen, dataspoor voor ILT en BRL audits.

Wat is de f-gassenverordening 2024/573?

De f-gassenverordening 2024/573 is de Europese verordening over gefluoreerde broeikasgassen (F-gassen) die op 7 februari 2024 werd aangenomen en op 11 maart 2024 in werking trad. Ze legt regels vast voor het op de markt brengen, het gebruik, de terugwinning, recycling en vernietiging van F-gassen in de EU, en vervangt de oude Verordening (EU) 517/2014 (bron: EUR-Lex CELEX 32024R0573).

Voor Nederlandse installateurs is de verordening rechtstreeks werkend. Het F-gassenbesluit vertaalt de EU-plichten naar nationale handhaving via ILT. STEK houdt schemabeheer voor de bedrijfscertificering (BRL 100) en persoonscertificering (BRL 200). Op EU-niveau registreren alle marktpartijen zich in het F-gasportaal van de Commissie voor quota, invoer en uitvoer.

Drie kernveranderingen ten opzichte van 517/2014

De f-gassenverordening 2024/573 rust op drie mechanismen die tegelijk aandraaien: een strakkere quotalijn voor HFK's, een uitgebreide productverbodslijst in bijlage IV, en een nieuw persoonscertificaatstelsel dat oude F-gascertificaten uitfaseert.

1. HFK quotasysteem versneld

Onder 517/2014 zou het HFK marktaanbod tegen 2030 dalen tot 21 procent van de 2015 baseline. De 2024/573 haalt die lijn nog verder omlaag: 5,2 procent in 2030 en volledig nul in 2050. Voor producenten geldt dat de rechten vanaf 2025 gelijk staan aan 60 procent van hun gemiddelde jaarproductie 2011 tot 2013, dalend naar 15 procent tegen 2036 (bron: Europese Commissie Climate Action).

2. Bijlage IV verboden uitgebreid

Bijlage IV benoemt per apparaatcategorie een maximale GWP en een ingangsdatum, en zet die drempels stapsgewijs neer voor split airco's, steckerfertige warmtepompen, chillers en commerciele koeling. Nieuw is dat de bijlage ook volledige F-gasverboden vastlegt: steckerfertige warmtepompen tot 12 kW vanaf 2032, splits tot 12 kW vanaf 2035.

3. Persoonscertificering geharmoniseerd

Het oude F-gascategoriesysteem (F-gas Cat 1 tot 4, plus aparte ACB B1 voor koolwaterstoffen) vervalt. Het nieuwe stelsel A1, A2, B, C, D en E dekt zowel synthetische als natuurlijke koudemiddelen (koolwaterstoffen, CO2, ammoniak) en is EU-breed geldig. Elk certificaat is 7 jaar geldig; verplichte hercertificering uiterlijk 12 maart 2029 voor bestaande houders (bron: STEK).

Bijlage IV deadlines per apparaatklasse

Bijlage IV van 2024/573 legt per apparaatklasse een aparte deadline en GWP-drempel op. De visualisatie hieronder toont welke apparaten in welk jaar onder welke grens vallen; de blauwe blokken tonen GWP-grenzen, de rode blokken tonen volledige F-gasverboden.

Voor commerciele koeling (behalve chillers) geldt vanaf 2030 een gemeenschappelijke max GWP 150 grens. Voor onderhoud met verse HFK's boven GWP 2500 loopt de deadline nog scherper: sinds 1 januari 2025 verboden voor onderhoud aan bestaande installaties, met totaal verbod vanaf 2030. Alleen gerecyclede of geregenereerde vulling is dan nog toegestaan.

HFK quotaplan 2024 tot 2050

De grote verandering onder de f-gassenverordening 2024/573 zit in het tempo van de quotalijn. Onder 517/2014 zou het quotum in 2030 uitkomen op 21 procent van de 2015 baseline en daarna plateauen. De 2024/573 zet een steilere lijn neer en beeindigt de HFK-productie en -invoer in de EU volledig tegen 2050.

De praktische impact voor NL koudetechniek: het aanbod van nieuwe R32, R134a en R410A cilinders schaarser en duurder tussen nu en 2030, en na 2036 sterk beperkt tot gerecyclede vulling. Verwacht dat de prijs van HFK-vullingen jaarlijks stijgt zolang de aanbodkant krimpt, en dat leveranciers steeds vaker restricties per klant opleggen. Dit versterkt de business case voor R290 (propaan, GWP 3), R744 (CO2, GWP 1) en R454B (GWP 466) voor nieuwbouw.

Nieuwe STEK certificering en BRL 100 v3.0

STEK is de Nederlandse schemabeheerder voor bedrijfscertificering (BRL 100) en persoonscertificering (BRL 200). In december 2025 publiceerde STEK BRL 100 versie 3.0 en BRL 200 versie 2.0 als aansluiting op 2024/573. De implementatie start op 31 augustus 2026, met een transitieperiode van 24 maanden waarin audits nog onder de vorige versie mogen tot augustus 2028 (bron: stek.nl).

1. 1

   29 september 2025

   Certificeringsplicht voor natuurlijke koudemiddelen (koolwaterstoffen, CO2, ammoniak) treedt in werking. Bestaande F-gascertificaten blijven onder de oude voorwaarden geldig.

2. 2

   29 maart 2026

   Nieuw certificaatstelsel A1, A2, B, C, D, E treedt EU-breed in werking. Nieuwe examens en registraties starten. Losse F-gascertificaten en aparte koolwaterstofcertificaten worden niet meer uitgegeven.

3. 3

   1 juli 2026

   Uiterste datum voor examenvoorbereidingen CO2 en ammoniak; STEK biedt de laatste voorbereidingscursussen.

4. 4

   31 augustus 2026

   Implementatie BRL 100 v3.0 en BRL 200 v2.0. Nieuwe audits vallen onder de bijgewerkte beoordelingsrichtlijnen.

5. 5

   12 maart 2029

   Uiterste datum hercertificering voor alle bestaande houders. Nieuwe certificaten zijn 7 jaar geldig.

6. 6

   31 augustus 2028

   Einde transitieperiode BRL 100 v3.0. Vanaf dat moment kunnen audits alleen nog onder de nieuwe versie plaatsvinden.

De praktische opdracht voor koudetechniek-firma's: inventariseer welke monteurs welk oud certificaat hebben, plan hercertificering ruim voor maart 2029, en spreek met STEK af welke categorie (A1 volwaardig, A2 beperkt) je voor welke monteurs aanvraagt. Bedrijven die nu al met R290 of CO2 werken hebben een startvoordeel bij de categorieen die natuurlijke koudemiddelen dekken.

Lekcontrole en digitaal logboek

Artikel 5 van 2024/573 zet de lekcontroleplicht en frequenties vast. De drempel begint bij 5 ton CO2-equivalent installatie-inhoud, en de frequentie loopt op met de vulling. Vanaf 500 ton CO2-equivalent is een elektronisch lekdetectiesysteem verplicht dat de reguliere controle-interval halveert.

Bijlage III van 2024/573 harmoniseert de eisen aan het logboek. Elke exploitant houdt per installatie bij: koudemiddeltype en hoeveelheid, elke toevoeging of afvoer in kg, resultaten van lekcontroles inclusief datum en technicus, en de gegevens van de gecertificeerde monteur die de handeling uitvoerde. Digitale opslag is toegestaan zolang het logboek voor bevoegd gezag te allen tijde in te zien is. Voor de volledige uitwerking zie het f-gassenverordening digitaal logboek artikel.

Hoe Modbus monitoring de compliance vastlegt

De f-gassenverordening 2024/573 vraagt om herleidbare cijfers over drukverloop, temperatuur en koudemiddelbeweging per installatie. Handmatige rondes op zes maanden zijn juridisch nog geldig, maar leggen de data traag vast en missen de vroege lek-indicatoren die een monitoringsysteem live oppikt. R410A raakt de 5 ton CO2-eq drempel al bij 2,4 kg vulling, terwijl R290 pas bij 1667 kg over die grens gaat. De keuze van koudemiddel bepaalt daarmee direct welke installaties onder de logboek- en controleplicht vallen.

Een Modbus-gevoede monitoringoplossing zoals de Modbus alerts setup leest de druk- en temperatuursensoren van je regelaar (Danfoss AK-SM 850A, Carel pRACK, Siemens Climatix) via het bestaande RS485 of TCP netwerk en pusht die gegevens naar een centrale dienst. Voor het digitale logboek betekent dit dat elke drukafwijking automatisch een tijdgestempelde regel oplevert. Voor de audit betekent het dat je bij BRL 100 controle in twee klikken een servicehistorie kunt tonen die exact overeenkomt met wat de sensoren daadwerkelijk meldden. Voor de bijlage IV planning betekent het dat je per site ziet welke installaties op welk koudemiddel draaien en dus welke retrofit-cyclus voorrang krijgt.

De koppeling met het koeltechniek monitoring en F-gassen compliance pillar-artikel beschrijft welke registers je van de gangbare koelregelaars uitleest (drukzuig, drukperszijde, oververhitting, alarmcode) en hoe je de data mapt naar het gestandaardiseerde logboek-schema.

Wat betekent dit deze week voor jouw bedrijf

De vier acties waar de meeste NL koudetechniek-firma's nu praktisch mee bezig moeten zijn zijn niet spectaculair, maar wel tijdgevoelig:

1. Inventariseer je installatievloot per koudemiddel en per apparaatklasse. Weet je van elke servicepost welke installaties op R410A of R404A draaien en wanneer ze in het bijlage IV schema onder een verbod vallen? Zo niet, dat is een middagje spreadsheet werk dat je een jaar lucht geeft.
2. Plan de hercertificering van je monteurs. Wie heeft nu welk oud F-gascertificaat, en welke A- of B-categorie wordt voor jouw bedrijf logisch onder BRL 200 v2.0? Boek de examenplekken vroeg; 2028 wordt drukke examenmarkt.
3. Digitaliseer het logboek. Als je nu nog met Excel of papier werkt, dan is de 2029 hercertificeringsdeadline een realistische stok achter de deur. Een Modbus-gevoed logboek is technisch beperkt werk zolang je regelaars al TCP of RS485 aanbieden.
4. Bereken de business case R290 versus R32 nieuwbouw. Elk R32 project dat na 2027 wordt opgeleverd zit dicht tegen de max GWP 150 grens. Een projectleider die vandaag R32 kiest voor een 12 kW lucht/water split neemt een productverbods-risico voor de garantieperiode.

Voor NL koudetechniek-firma's onder BRL 100 wordt Modbus monitoring daarmee de tolerante keuze: het levert de datastroom die het digitale logboek automatisch vult, geeft vroege lek-indicatoren via drukverloop, en produceert het audit-spoor waarmee STEK inspectie in twee klikken een servicehistorie kan verifieren. Combineer dit met een tijdig retrofitplan per site en de 2029 hercertificeringsdeadline verliest zijn scherpe rand.